بقعه متبركه سيد زين الدين : در 200 متري شمال شرقي امامزاده اشرف سمنان ، بقعه ديگري مشهور به سيد الدين وجود دارد و تا چند سال پيش كه از شجره نامه وي اطلاع صحيحي در دست نبود ، وي را به نام "زين الدين مهدي" مي خواندند . ولي بطوري كه از تحقيقات مرحوم علامه حائري برمي آيد ، نام اصلي مدفون اين بقعه زين الدين علي صالح ، فرزند عبيدالله اعرج بن حسين اصغربن امام زين العابدين است . در سمت راست جاده قديم سمنان- تهران و در محل قريه لاسجرد ، بناي امامزاده اي مشاهده مي گردد كه به نام امامزاده رضا و سيد علي اكبر ، از اولاد حضرت امام موسي كاظم(ع) مشهور است . امامزاده مزبور در 300 قدمي كاروانسراي شاه عباسي، در يك حياط وسيع كه داراي قبور زيادي است ، واقع شده است . لازم به ذكر است كه در داخل و خارج بقعه كتيبه يا سنگ نوشته اي كه دال بر انتساب تاريخ بناي اوليه آن باشد وجود ندارد.
بقعه متبركه سي سر : زيارتگاه سي سر در ضلع جنوبي ميدان بهشتي و در ابتداي خيابان شيخ علاءالدوله سمنان واقع شده است . مردم سمنان درباره مدفونين بقعه سي سر داستاني شنيدني نقل مي كنند ، گويند: در زمان خلافت مامون يكی از سادات علوي مورد تعقيب عمال بني عباس قرار مي گيرد ، از ترس جان به سمنان مي گريزد ، در سمنان نيز چون مامورين خليفه را در تعقيب خود مي بيند راه فرار خود را از بيراهه به طرف شما سمنان ادامه مي دهد . تصادفاً به دهكده درجزين مي رسد و در يكي از باغهاي خارج درجزين عده اي به زراعت مشغول بوده اند ، نامبرده به آنان پناه مي برد و جريان تعقيب خود را از طرف عمال بني عباس شرح مي دهد . چون مردم درجزين شيعه اثني عشري بودند ، لذا مقدم او را گرامي داشته براي نجات وي فكري انديشيدند . از آنجا كه انتظار مي رفت ماموران جهت دستگيري وي از راه برسند ، از اين نظر فوراً او را در بين خود جاي داده و به لباس دقانان ملبس مي سازند . پس از انجام اين كار عمال بني عباس از راه مي رسند و به جستجو مي پردازند، دهقانان از وجود چنين شخصي اظهار بي اطلعي نموده و از معرفي وي خودداري مي كنند . بالاخره سربازان خليفه همه آنها را كه جمعاً 40 نفر بودند به قتل رسانده و سر آنان را در آب رودخانه اي كه از دهكده درجزين عبور مي نمايد مي اندازند ، در نتيجه سي سر از چهل سر به آب داده شده در محله جنبندان به دست مي آيد و در بقعه سي سر دفن مي گردد و نه سر ديگر در محله ناسار از آب گرفته مي شود و يك سر ديگر در جريان آب ناپديد مي گردد . در حال حاضر در دهكده درجزين محلي به نام چل تن وجود دارد كه تا اندازه اي مويد اين گفتار مي باشد .
بقعه متبركه ابراهيم اسماعيل : بقعه ابراهيم اسماعيل در بازار شيخ علاءالدوله سمنان و در كنار خيابان امام خميني(ره) واقع شده است . از شجره و زندگينامه مدفونين آرامگاه اطلاعي در دست نيست . ايوان نسبتاً زيباي بقعه رو به شمال و در بازار شيخ علاءالدوله واقع شده است ، ايوان مذكور تقريباً به ارتفاع پنج متر است كه داراي مقرنس كاري ساده ولي بسيار جالب است .
بقعه متبركه پير علمدار : درخيابان حكيم الهي سمنان و نزديكي ميدان امام خميني(ره) ، مقبره اي كه به پير علمدار مشهور است . در مورد نسب و تاريخ زندگاني مدفون اين آرامگاه اطلاع كافي در دست نيست. مرحوم صنيع الدوله در جلد شوم كتاب"مطلع الشمس" چنين مي نويسد : " بيرون از درواره عراق مقبره اي است ، گويند اين بقعه به "پير حسين" ، علمدار حضرت رضا(ع) مي باشد . اين مقبره گنبد مخروطي و دو صندوق دارد ، اولي مشبك است و در ميان آن صندوقي است غير مشبك ." عده اي معتقدند كه در هنگام مسافرت حضرت رضا از مدينه به مرو در سال 198 هجري قمري ، پير حسين علمدار نيز جزو ملتزمين ركاب ايشان بوده و وقتي به سمنان مي رسند . پير حسين علمدار فوت مي كند و در محل كنوني دفن مي شود ، ليكن چنان كه از كتيبه شمالي نماي خارجي بقعه علمدار مستفاد مي گردد ، پير حسين يكي از نواده هاي امام زين العابدين (ع) مي باشد و با توجه به اينكه سمنان در زمان خلفاي عباسي پناهگاه سادات سجادي بوده ، بيشتر مقرون به صحت است . آرامگاه مرحوم ميرزا مهدي ياهو ، متخلص به فقير سمناني ، كه از رجال و دانشمندان زمان محمد شاه قاجار بوده ، در جوار مقبره پير حسين علمدار مي باشد .
بقعه متبركه سيد ميرمسلين : در جوار برج چهل دختر در كنار خيابان حكيم الهي سنايي ، امامزاده اي وجود دارد كه به سيد مرسلين معروف است . از اصل و نسب و شجره نامه مدفون اين بارگاه اطلاع صحيحي در دست نيست ، ليكن مردم وي را از نواده هاي امام زين العابدين (ع) مي دانند . با توجه به تاريخ منطقه بعيد به نظر نمي رسد كه امامزاده مذكور يكي از سادات سجادي باشد .
بقعه متبركه پيغمبران : اين بقعه در 18 كيلومتري شمال شرقي سمنان بر فراز كوه مرتفعي قرار دارد . براي رفتن به پيغمبران بعد از پيمودن چند كيلومتر راه با اتومبيل ، راه صعب العبور شمال كه مال رو مي باشد، آغاز مي گردد . درباره شجره نامه مدفونين اين بقعه اطلاع صحيحي در دست نيست ، ليكن طبق اعتقادات مردم سمنان و همچنين طبق مفاد كتيبه موجود صاحبان بقعه از فرزندان نوح پيغمبرند كه به نامهاي "سام النبي" و "لام النبي" مشهورند . ترديدي نيست كه اين مقبره يكي از معابد ايرانيان دوران باستان ، بخصوص اشكانيان بوده و برخي احتمال مي دهند كه مربوط به آيين مهر كه مذهب اشكانيان بوده است ، باشد .
آستانه مباركه امامزاده قاسم : اين بقعه كه در 19 كيلومتري شمال سمنان و در منطقه زيارت مهديشهر واقع شده است به گفته مردم شهميرزاد و مهديشهر فرزند امام هفتم مي باشد . اين بنا داراي دري چوبين و بسيار زيبايي مي باشد كه روي آن به خط ثلث كنده كاري شده است . اين درب از نفايس قرن چهارم هجري است . اين بنا علاوه بر اين در داراي گچبريهاي جالب و رنگين است .
آرامگاه شيخ علاءالدوله سمناني : ساختمان آرامگاه شيخ علاءالدوله ، بناي رفيع و با عظمتي بوده ، كه به دستور عمادالدين "جمال الدين" عبدالوهاب وزير سلطان محمد خدابنده بنا گرديد . سپس شيخ خانقاهي به آن افزوده و در آنجا به رياضت مشغول گشته است . بناي خانقاه و آرامگاه اين عارف مشهور كه بازمانده معماري اواخر قرن هفتم و وايل قرن هشتم است به علت عدم استحكام و در اثر عدم توجه مسئولان رژيم گذشته رو به ويراني نهاد . بطوريكه بجز دو ستون ايون بقيه آن منهدم گرديده است ، خوشبختانه از طرف سازمان ميراث فرهنگي استان ضمن گمانه زني هايي كه در اين خانقاه و اطراف آن شده ، قسمتهايي از آن بازسازي گرديده است .
مقبره پير نجم الدين : در انتهاي خيابان پير نجم الدين سمنان و در گورستاني به همين نام بقعه اي منسوب به پير نجم الدين دادبخش يا تاج بخش مي باشد . از شجره نامه مدفون اين آرامگاه اطلاع صحيحي در دست نيست ، ولي عده اي وي را يكي از سرداران ملي سمنان در حمله مغول مي دانند ، اين آرامگاه يكي از آثار دوره مغول است .
آرامگاه حكيم الهي : اين ارامگاه كه در 100 قدمي ميدان امام خميني (ره) سمنان و در كنار خيابان حكيم الهي مقابل دبيرستان دهخدا واقع شده ، مدفن يكي از چهره هاي تابناك فلسفه و حكمت و يكي از مفاخر گرانمايه سمنان است . اين مقبره متعلق به حاج ملا علي حكيم الهي است .
آرامگاه فاني : در فاصله 100 متري آرامگاه پير نجم الدين ، مقبره زيباي "فاني" شاعر آزاده سمنان و سيد ابوطالب حسني سردار ملي سمنان در كميته نهضت مشروطه قرار دارد . اين آرامگاه را به دليل قدمت كم آن نسبت به ساير آثار موجود نمي توان جزو آثار تاريخي محسوب كرد ، ولي از آنجا كه مزار يكي از شاعران به نام است و نيز داراي نماي جالبي مي باشد يكي از نقاط ديدني سمنان محسوب مي شود .
مقبره طوطي : در غرب ساختمان مسجد امام خمينين سمنان و در جنوب تكيه پهنه ، در داخل منزلي به نام منزل لالها ، مقبره اي وجود داشت كه به مقبره "طوطي" معروف بوده است . ساختمان اين مقبره به صورت كثيرالاضلاع شش ضلعي بوده و بر روي سقف و داخل اين مقبره گچبريهاي بسيار زيبا و هنرمندانه اي ايجاد شده كه در سالهاي اخير بهكلي از بين رفته است ، بطوريكه تحقيق شده ، طوطي خانم همسر حاجي بهمن ميرزا بهاءالدوله پسر فتحعلي شاه و باني ساختمان ارگ دولتي سمنان در زمان حكومت شوهرش در سمنان فوت كرده و در اين محل مدفون شده است ولي برخي معتقدند كه طوطي خانم دختر بهمن ميرزا بوده است .
مقبره درويش محمود : در روستاي مومن آباد و در 11 كيلومتري شمال غربي سمنان ، بين راه شوسه سمنان- فيروزكوه ، مقبره اي به نام درويش محمود معروف است . از تاريخ فوت و مدفون اين آرامگاه اطلاع وسيعي در دست نيست ، ولي به طوريكه گفته شده، وي يكي از عارفان قرن هشتم و از پيروان عارف جليل القدر ، شيخ علاءالدوله سمناني بوده است و برخي نيز احتمال مي دهند كه مقبره تقي الدين علي دوستي سمناني شاگرد بنام شيخ باشد .
دیگر بقاع شهرستان سمنان : بقعه متبركه سيد جلال ، آستانه مباركه امامزاده عبدالله ، بقعه متبركه سيد اسد ، آستانه مباركه امامزاده چهل تن ، بقعه متبركه پير شمس الدين ، بقعه متبركه پير غريب ، آستانه مباركه امامزاده هاشم ، بقعه مباركه خواجه خضر ، بقعه متبركه اباصلت هروي ، آستانه مبارك امامزاده مدرك، بقعه متبركه عيسي بن موسي ، بقاع متبركه امامزاده طيب و طاهر ، امامزاده كاظم ، امامزاده سيد تاج الدين ، امامزاده جعفر در روستاي پرور ، بقعه متبركه مصيب حومه روستاي لاسجرد ، بقاع متبركه ابوالقاسم، مهدي، يحيي ، بقعه متبركه شيخ ، بقعه متبركه امامزاده محمد ، بقعه متبركه زينعلي ، بقعه متبركه ابراهيم ذوالفقار ، بقعه متبركه درويش نورالله، بقعه متبركه بب شهربانو ، بقعه متبركه بي بي حليمه خاتون ، بقعه متبركه امامزاده اسماعيل ، بقعه متبركه شاه سيد ولي سلطان و ... از دیگر بقاع شهرستان سمنان به شمار می روند .
آستانه مباركه حضرت امامزاده محمد(ع) : در شهر بسطام (شش كيلومتري شمال شاهرود و در مسير راه آسفالته درجه دو شاهرود- آزادشهر) جنب قبر بايزيد بسطامي ، بقعه بسيار معروفي است كه به نام بقعه امامزاده محمد ناميده مي شود . طبق نوشته بعضي از كتابها، مدفون اين مقبره فرزند امام جعفر صادق (ع) يا نوه ايشان است .
بقاع متبركه امامزاده حميد و امامزاده مجيد (ع) : در 21 كيلومتري جنوب شهر شاهرود و دو كيلومتري جنوب جاده شوسه تهران- مشهد در روستاي ده ملا دو امامزاده به نامهاي "حميد" و "مجيد" وجود دارند كه آن را به نوادگان موسي بن جعفر نسبت مي دهند . همچنين بقعه متبركه ديگري به نام "معصوم زاده" وجود دارد كه از اصل و نسب آن اطلاع موثقي در دست نيست .
آرامگاه بايزيد بسطامي : آرامگاه بايزيد بسطامي ، عارف شهير ايراني ، در شهر بسطام و شمال آرامگاه امامزاده محمد (ع) واقع شده است . بي اعتنايي به ماديات و روح بيزاري از تجمل در اين آرامگاه كاملاً متجلي است .
صومعه بايزيد بسطامي : صومعه بايزيد در سمت غربي آرامگاه بايزيد ، در فاصله چهار متري واقع شده است . صومعه مذكور به صورت دو اتاق كوچك شبيه به هم و متصل با سقفهاي كوتاه است . اين ديوارها و سقف ها داراي گچبريهاي بسيار زيبايي است ، اين صومعه داراي كتيبه هايي به خط كوفي و عربي است .
آرامگاه شيخ ابوالحسن خرقاني : آرامگاه عارف نامي شيخ ابوالحسن خرقاني در 24 كيلومتري شاهرود در ناحيه خرقان واقع است . اين آرامگاه در سالهاي پيشين تجديد بنا شده و اطراف آن فضاي سبز طراحي و ساخته شده است ، اين آرامگاه داراي محرابي منحصر به فرد مي باشد و هر ساله گردشگران زيادي را به خود مي پذيرد .
آرامگاه شيخ عمادالدين : اين آرامگاه متأسفانه رو به ويراني است ، در يك فرسنگي شاهرود سمت جنوب جاده شوسه قرار گرفته است .
آرامگاه شيخ حسن جوري : مقبره شيخ حسن جوري در 150 كيلومتري شاهرود ، واقع در قريه كلاته ميرعلم فيروزآباد حوالي روستاي فرومد مي باشد . شيخ حسن جوري يكي از رهبران قيام سربداران از شاگردان شيخ خليفه و از رهبران سياسي مذهبي قرن هفتم هجري بود كه به دست وجي الدين مسعود در سال 745 به شهادت رسيد . قابل ذكر است كه در حوالي مقبره شيخ حسن جوري ، بازمانده هاي شهر جور قرار دارد كه آثار قلعه و برج و باروي آن حكايت از عظمت گذشته اين شهر با قدمتي حدود 800 سال مي باشد .
آرامگاه ابن يمين فرومدي : در انتهاي روستاي فرومد ساختمان زيبايي به چشم مي خورد كه متعلق به ابن يمين شاعر معروف قطعه سراي زبان فارسي مي باشد . اين ساختمان به هيچ وجه با بافت روستا تطابق ندارد و شش گوش بوده و زواياي زيباي اين بنا را در برگرفته است مانند گل بازشده اي است كه قبر شش گوشه داخل آن مانند پرچم گل مي باشد .
ساير بقاع متبركه شاهرود : بقاع متبركه امامزاده نورالله معروف به پيرمردان ، بقعه متبركه امامزاده شاه چراغ و امامزاده شاه اولياء در طرود ، بقعه متبركه امامزاده فردين ميامي در 60 كيلومتري خاور شاهرود و سه راه شوسه ، بقعه متبركه امامزاده محمد روستاي ديزج واقع در پنج كيلومتري جنوب خاوري شاهرود ، بقعه متبركه امامزاده ابراهيم روستاي مجن در 36 كيلومتري باختر بسطام- شاهرود ، بقعه متبركه امامزاده جرجيس بيارجمند ، بقعه متبركه امامزاده سوداغلن روستاي سوداغلن ، بقعه متبركه دانيال پيغمبر باغچه ميامي ، بقعه متبركه سلطان سيد احمد روستاي فرومد ، بقعه متبركه امامزاده حضرت سيد ابوالقاسم ، بقعه متبركه حضرت امامزاده معصوم زاده روستاي قلعه نوخرقان در 22 كيلومتري شمال خاوري بسطام و دو كيلومتري باختر جاده آسفالته بسطام- گنبد كاووس ، بقعه متبركه حضرت امامزاده ابراهيم قهج اوليا 15 كيلومتري شمال خاوري بسطام و دو كيلومتري خاور جاده آسفالته بسطام- گنبد كاووس ، بقعه متبركه حضرت امامزاده محمد سراوين قطري در 34 كيلومتري شمال خاوري بسطام ،
آستانه مباركه امامزاده جعفر(ع) و امامزاده محمد(ع) : در مركز شهر دامغان در خيابان امام خميني (ره) مجموعه امامزاده جعفر(ع) شامل بقعه امامزاده جعفر(ع) و بقعه امامزاده محمد(ع) ، آرامگاه شاهرخ و بناي چهل دختران وجود دارد . قدمت اين مجموعه به 1250 سال قبل و مربوط به دوره سلجوقي مي باشد و به ثبت آثار تاريخي رسيده است . امامزاده جعفر(ع) از اولاد حضرت امام سجاد(ع) مي باشد و امامزاده محمد را از اولاد حضرت امام موسي كاظم(ع) مي دانند .
مقبره شاهرخ ميرزا : در صحن امامزاده جعفر(ع) دامغان ، در ضلع مابين شمال و مشرق بنايي است مربع كه طول ضلع خارجي آن پنج متر و هر ضلع آن نيز چهار متر مي باشد . اين بنا داراي گنبد مدور كوچكي است ، ارتفاع سختمان آن در حدود 11 متر مي باشد و به نام مقبره شاهرخ ميرزا معروف است . مولف "مطلع الشمس" محل اين بنا را خانقاه دانسته و درباره آن اينطور بيان نموده است : " نيز در صحن، در ضلع مابين شمال و مغرب بنايي است با تكلف ، يك درب آن رو به جنوب و فعلا با خشت محدود است . از قراري كه معلوم ميشود اينجا خانقاه بود است ." نوشته خير صحيح به نظر مي رسد زيرا چنانچه اين ساختمان مقبره شاهرخ ميرزا باشد ، مندرجات كتيبه به هيچ وجه صحت آن را تائيد نمي نمايد و در زمان آغامحمد خان قاجار نيز امكان چنين كاري نبوده است و شاهرخ مورد بحث نيز همان شاهرخ تيموري است، كه به دستور او اين بنا ساخته شده است .
آستانه مباركه معصوم زادگان عبدالعالي(ع) و عبدالمعالي(ع) : در جنوب شرقي شهر دامغان و در محله معصوم زاده ، مقبره اي وجود دارد كه مشهور به معصوم زادگان عبدالعالي و عبدالمعالي است . بنابر مدارك موجود در اداره اوقاف ، در سنه 1205 دوازدهم ماه شعبان جناب اميرالمومنين علي بن ابي طالب(ع) در عالم رويا خواب نما نمود به كربلايي فضل علي ، كه دو تن از امامزاده واجب التعظيم در شهر دامغان مدفونند به نامهاي يكي امامزاده عبدالعالي و ديگري امامزاده عبدالمعالي و از ولدان فضل بن زيدبن امام حسن مجتبي(ع) هستند كه اين مطلب بر روي سنگي كنده و در داخل حرم نيز وجود داشته است .
بقعه متبركه امامزاده علي(ع) : در سمت غرب خيابان امامزاده علي دامغان ، گنبدي وجود دارد كه به نام امامزاده علي معروف است . نماي بيروني اين ساختمان را اخيرا آجرپوش كرده اند و شكل ساختمان مربع متساوي الاضلاع و داراي صحن نيز مي باشد . يك قبر گچي در وسط و قبر ديگري در پشت سرآن ساخته شده است ، اما صاحب قبور مذكور به درستي معلوم نيست .
بقعه متبركه امامزاده نورالله (ع) : در مرك شهر دامغان ، ابتداي خيابان امام خميني ، گنبدي ساده و عاري از تزئينات وجود دارد كه به نام امامزاده نورالله معروف است . درب ورودي و اصلي آن كنار خيابان مذكور مي باشد و نماي ظاهري بنا آجرپوش است . شجه و اصل و نسب صاحب بقعه مشخص نيست .
بقعه متبركه بكيربن اعين(ع) : بقعه حضرت بكيربن اعين ، در جنوب غربي شهر دامغان و در قسمت شمال قبرستان قديمي در خيابان شهدا واقع شده است . بكيرابن اعين معروف دامغاني از مفسرين بوده و مدتي در نيشابور اقامت داشته و در سال 193 هجري كه هارون الرشيد در طوس مرد ، وي از دنيا رفته است . با توجه به مندرجات بعضي كتب اين ترديد وجود دارد كه اين مقبره كه به نام بكير در دامغان است ، بكيربن معروف دامغاني معاصر امام موسي كاظم است و يا بكيربن اعين صحابي امام جعفر صادق(ع) .
http://www.ichto.irمنبع